Δίκαιη ικανοποίηση λόγω υπέρβασης της εύλογης διάρκειας της δίκης, στα πολιτικά και ποινικά δικαστήρια και στο Ελεγκτικό Συνέδριο και άλλες διατάξεις
Νόμος 4239/2014
Σύνοψη
Ο Νόμος 4239/2014 (ΦΕΚ Α' 43/2014), με τίτλο «ΔΙΚΑΙΗ ΙΚΑΝΟΠΟΙΗΣΗ ΛΟΓΩ ΥΠΕΡΒΑΣΗΣ ΤΗΣ ΕΥΛΟΓΗΣ ΔΙΑΡΚΕΙΑΣ ΤΗΣ ΔΙΚΗΣ, ΣΤΑ ΠΟΛΙΤΙΚΑ ΚΑΙ ΠΟΙΝΙΚΑ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΑ ΚΑΙ ΣΤΟ ΕΛΕΓΚΤΙΚΟ ΣΥΝΕΔΡΙΟ ΚΑΙ ΑΛΛΕΣ ΔΙΑΤΑΞΕΙΣ», θεσπίζει το δικαίωμα δίκαιης ικανοποίησης για υπέρβαση της εύλογης διάρκειας της δίκης, καθορίζει την αρμοδιότητα και τη διαδικασία άσκησης αιτήσεων ενώπιον πολιτικών και ποινικών δικαστηρίων καθώς και του Ελεγκτικού Συνεδρίου, προβλέπει κριτήρια διαπίστωσης υπέρβασης και επιδίκασης χρηματικής αποζημίωσης, ρυθμίζει την εκτέλεση αποφάσεων και τη δαπάνη από τον Κρατικό Προϋπολογισμό, επεκτείνει τις διατάξεις για δίκαιη ικανοποίηση στις ποινικές διαδικασίες, καθώς και περιλαμβάνει άλλες διατάξεις σχετικά με δικαστικούς λειτουργούς, ταμεία ασφάλισης, εκλογές και φορολογία ακινήτων. Η ισχύς του νόμου αρχίζει από τη δημοσίευση στην Εφημερίδα της Κυβερνήσεως (19 Φεβρουαρίου 2014).
Σκοπός
Θέσπιση δικαιώματος δίκαιης ικανοποίησης για υπέρβαση της εύλογης διάρκειας της δίκης, καθορισμός αρμοδιότητας και διαδικασίας άσκησης αιτήσεων ενώπιον πολιτικών και ποινικών δικαστηρίων καθώς και του Ελεγκτικού Συνεδρίου, ορισμός κριτηρίων διαπίστωσης υπέρβασης και επιδίκασης χρηματικής αποζημίωσης, ρύθμιση εκτέλεσης αποφάσεων και δαπάνης από τον Κρατικό Προϋπολογισμό, επέκταση των διατάξεων για δίκαιη ικανοποίηση στις ποινικές διαδικασίες, καθώς και ρύθμιση θεμάτων δικαστικών λειτουργών, ταμείων ασφάλισης, εκλογών και φορολογίας ακινήτων.
Κύριες αλλαγές
Θέσπιση δικαιώματος δίκαιης ικανοποίησης για υπέρβαση της εύλογης διάρκειας της δίκης. Δικαιούμενοι είναι οι διάδικοι εκτός από το Δημόσιο και τα δημόσια νομικά πρόσωπα (κυβερνητικοί οργανισμοί κατά την έννοια του άρθρου 34 ΕΣΔΑ). Προϋπόθεση: η διαδικασία να καθυστηρήσει αδικαιολόγητα και να διήρκεσε πέραν του ευλόγου χρόνου.
Θέσπιση αρμοδιότητας για εκδίκαση αιτήσεων δίκαιης ικανοποίησης ανά βαθμό δικαιοδοσίας: Αρεοπαγίτης (ΑΠ), Σύμβουλος/Πάρεδρος (ΕΣ), Πρόεδρος Εφετών, Πρόεδρος Πρωτοδικών, Ειρηνοδίκης. Ορισμός δικασίμων στην αρχή κάθε δικαστικού έτους από τους Προέδρους ΑΠ και ΕΣ.
Θέσπιση προθεσμίας έξι (6) μηνών από τη δημοσίευση της οριστικής απόφασης για την άσκηση αίτησης. Απαγόρευση αναδρομικής ισχύος: δεν μπορεί να ζητηθεί ικανοποίηση για δίκη σε προηγούμενο βαθμό δικαιοδοσίας. Στο Ελεγκτικό Συνέδριο, η προθεσμία αρχίζει από τη δημοσίευση της οριστικής απόφασης. Αίτηση κατά του Ελληνικού Δημοσίου νομίμως εκπροσωπούμενου από τον Υπουργό Οικονομικών.
Η αίτηση για δίκαιη ικανοποίηση λόγω υπέρβασης της εύλογης διάρκειας της δίκης κατατίθεται ενώπιον του Αρείου Πάγου ή του Ελεγκτικού Συνεδρίου. Ο Πρόεδρος ορίζει δικαστή (Αρεοπαγίτη, Σύμβουλο ή Πάρεδρο) για την εκδίκασή της. Η συζήτηση δεν μπορεί να απέχει πέραν των από την κατάθεση της αίτησης. Η κοινοποίηση γίνεται τουλάχιστον 30 ημέρες πριν από τη συζήτηση. Ο αρμόδιος δικαστής υποβάλλει έκθεση τουλάχιστον 15 ημέρες πριν τη συζήτηση. Η απόφαση δημοσιεύεται εντός από τη συζήτηση και δεν υπόκειται σε ένδικα μέσα.
Το δικαστήριο αποφαίνεται για τη διαπίστωση υπέρβασης της εύλογης διάρκειας της δίκης. Κριτήρια: α) καταχρηστική ή παρελκυστική συμπεριφορά, β) πολυπλοκότητα ζητημάτων, γ) στάση κρατικών αρχών, δ) διακύβευμα για τον αιτούντα. Επιδικάζεται χρηματικό ποσό για τη δίκαιη ικανοποίηση. Τα έξοδα του αιτούντος δεν μπορούν να υπερβαίνουν το οριζόμενο ποσό για την άσκηση και συζήτηση της παρέμβασης ενώπιον του Συμβουλίου της Επικρατείας.
Η απόφαση εκτελείται κατά τις διατάξεις περί εντάλματος πληρωμής εντός από την επίδοση στον Υπουργό Οικονομικών. Επιτρέπεται αναγκαστική εκτέλεση σε βάρος του Δημοσίου μετά την παρέλευση των . Η δαπάνη εγγράφεται κατ' έτος ειδική πίστωση στον Κρατικό Προϋπολογισμό.
Εφαρμογή των διατάξεων για δίκαιη ικανοποίηση και στις ποινικές διαδικασίες. Αρμόδια δικαστήρια: Πρόεδρος Πρωτοδικών (Μικτό Ορκωτό Δικαστήριο, Δικαστήριο Ανηλίκων) και Πρόεδρος Εφετών (Μικτό Ορκωτό Εφετείο, Εφετείο Ανηλίκων). Στην επιμέτρηση ποινής λαμβάνεται υπ' όψιν η υπέρβαση της εύλογης διάρκειας της διαδικασίας. Ρητή μνεία στη δικαστική απόφαση ότι η υπέρβαση συνιστά δίκαιη ικανοποίηση.
Αντικατάσταση παρ. 21 άρθρου 44 ν. 1756/1988: χορήγηση άδειας εννέα (9) μηνών με αποδοχές για ανατροφή τέκνου. Προσαύξηση κατά έξι (6) μήνες ανά τέκνο πέραν του ενός σε περίπτωση πολύδυμης κύησης. Χορήγηση επιπλέον άδειας τεσσάρων (4) μηνών για δικαστικούς λειτουργούς με ήδη χορηγηθείσα άδεια , μέχρι τη συμπλήρωση τρίτου έτους ηλικίας τέκνου. Προσθήκη παρ. 5 στο άρθρο 62 ν. 1756/1988: προαγωγή δόκιμων εισηγητών σε εισηγητές ΣτΕ, με αναδρομική καταχώριση στον πίνακα αρχαιότητας. Προσθήκη τελευταίου εδαφίου στο άρθρο 65 ν. 1756/1988: αναδρομικός διορισμός σε θέση πρωτοδίκη. Προσθήκη τελευταίου εδαφίου στο άρθρο 70 ν. 1756/1988: αναδρομικός διορισμός σε θέση εισηγητή. Προσθήκη τελευταίου εδαφίου στο άρθρο 76 ν. 1756/1988: αναδρομικός διορισμός σε θέση πρωτοδίκη ή αντεισαγγελέα πρωτοδικών. Συμμετοχή δικαστικών υπαλλήλων Ελεγκτικού Συνεδρίου στα σεμινάρια επιμόρφωσης της Εθνικής Σχολής Δικαστικών Λειτουργών.
Αντικατάσταση του προτελευταίου εδαφίου του άρθρου 95 του ν. 3655/2008 (Α΄ 58). Καθορισμός ύψους, τρόπου υπολογισμού και προϋποθέσεων χορήγησης παροχών ΤΕΑΠΑΣΑ από απόφαση Υπουργού Δημόσιας Τάξης και Προστασίας του Πολίτη. Πρόσθεση παραγράφου 5 στο άρθρο 103 του ν. 3655/2008: δικαίωμα μετόχων ΤΠΑΣ και ΤΠΥΑΠ που συμπλήρωσαν ασφάλισης για εφάπαξ βοήθημα πριν την έξοδο από το Σώμα. Διακοπή ή διατήρηση ασφαλιστικής σχέσης μέχρι την έξοδο από το Σώμα. Συμψηφισμός ποσού με το εφάπαξ βοήθημα, υπολογιζόμενο εντόκως. Αποδοχή επιστροφής ποσού στο Ταμείο εντός διμήνου.
Αντικατάσταση της παρ. 2 του άρθρου 9 του ν. 3852/2010 (Α΄ 87) - ημερομηνία διενέργειας δημοτικών και περιφερειακών εκλογών. Επαναληπτική ψηφοφορία την επόμενη Κυριακή σε περίπτωση μη αναδείξεως επιτυχόντος συνδυασμού. Πρόσθεση εδαφίου στην παρ. 2 του άρθρου 114 του ν. 3852/2010. Αντικατάσταση πρώτου εδαφίου άρθρου 115 του ν. 3852/2010 - προεκλογική περίοδος αρχίζει με τη δημοσίευση προεδρικού διατάγματος. Αντικατάσταση άρθρου 17 του ν. 3852/2010 - διορισμός αντιπροσώπων δικαστικής αρχής και εφόρων.
Ιατροί ΕΟΠΥΥ που εντάσσονται στο Ειδικό Σώμα Ιατρών Υγειονομικών Επιτροπών ΚΕ.ΠΑ. εξακολουθούν να παρέχουν υπηρεσίες για τις Υγειονομικές Επιτροπές ΚΕ.ΠΑ. Χρονικό διάστημα ισχύος: από 7.2.2014 έως 30.9.2014. Ο περιορισμός του άρθρου 61 του ν. 4144/2013 στις αποδοχές ΙΚΑ-ΕΤΑΜ δεν ισχύει για το ανωτέρω χρονικό διάστημα. Έξοδα μετακίνησης ιατρών εκτός έδρας καταβάλλονται σύμφωνα με τις διατάξεις του ν. 2685/1999 (Α΄ 35).
Προστίθεται νέο εδάφιο στο άρθρο 23 του ν. 3427/2005: από το έτος 2014, ο εργολάβος υπόχρεος σε υποβολή δήλωσης στοιχείων ακινήτων για ακίνητο που δεν μεταβιβάστηκε. Προθεσμία: τέσσερα (4) έτη από τη θεώρηση της οικοδομικής άδειας ή χρήση/εκμίσθωση εντός τεσσάρων ετών. Αντικατάσταση λέξεων «στο φόρο αυτόν» με «από το φόρο ακίνητης περιουσίας και τον ενιαίο φόρο ιδιοκτησίας ακινήτων» στο άρθρο 32 του ν. 3842/2010. Προστίθεται παράγραφος 41 στο άρθρο 66 του ν. 4174/2013: υποχρέωση συμβολαιογράφου για μνημόνευση και επισύναψη πιστοποιητικού ΕΝ.ΦΙ.Α. ισχύει από την 20ή Ιανουαρίου 2014.
Έναρξη ισχύος: η ισχύς του παρόντος νόμου αρχίζει από τη δημοσίευση στην Εφημερίδα της Κυβερνήσεως. Ημερομηνία δημοσίευσης: 19 Φεβρουαρίου 2014, Αθήνα.
Σχέσεις με άλλα νομοθετήματα (αυτόματη εξαγωγή):
- Αναφέρεται στο π.δ. 1225/1981 (άρθρο 3).
- Τροποποιεί το ν. 3689/2008, άρθρο 33 παρ. 1 (άρθρο 8).
- Αναφέρεται στο ν. 1756/1988, άρθρο 44 παρ. 21 (άρθρο 8).
- Αναφέρεται στο ν. 1756/1988, άρθρο 62 παρ. 4 (άρθρο 8).
- Αναφέρεται στο ν. 1756/1988, άρθρο 65 παρ. 5 (άρθρο 8).
- Αναφέρεται στο ν. 1756/1988, άρθρο 70 παρ. 2 (άρθρο 8).
- Αναφέρεται στο ν. 1756/1988, άρθρο 76 παρ. 1 (άρθρο 8).
- Αναφέρεται στο ν. 4055/2012 (άρθρο 8).
- … και 38 ακόμη παραπομπές.
Ποιους αφορά
Οποιοσδήποτε διάδικος (εκτός από το Δημόσιο και τα δημόσια νομικά πρόσωπα που συνιστούν κυβερνητικούς οργανισμούς κατά την έννοια του άρθρου 34 ΕΣΔΑ) που έλαβε μέρος σε δίκη ενώπιον πολιτικών δικαστηρίων ή Ελεγκτικού Συνεδρίου, αρμόδια πρόσωπα ανά βαθμό δικαιοδοσίας (Αρεοπαγίτης, Σύμβουλοι/Πάρεδροι ΕΣ, Πρόεδροι Εφετών, Πρωτοδικών, Ειρηνοδίκης), αιτούντες, το Ελληνικό Δημόσιο (νομίμως εκπροσωπούμενο από τον Υπουργό Οικονομικών), δικαστήρια που αποφαίνονται για τη δίκαιη ικανοποίηση, ποινικά και πολιτικά δικαστήρια, Μικτό Ορκωτό Δικαστήριο, Δικαστήριο Ανηλίκων, Εφετείο Ανηλίκων, δικαστικοί λειτουργοί, Υπουργός Δικαιοσύνης Διαφάνειας και Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων, Τριμελές Συμβούλιο Διοίκησης, Προϊστάμενοι Δικαστηρίων/Εισαγγελιών, Εθνική Σχολή Δικαστικών Λειτουργών, Ελεγκτικό Συνέδριο, ταμεία ασφάλισης (ΤΕΑΠΑΣΑ, ΤΠΑΣ, ΤΠΥΑΠ), μέτοχοι ασφαλισμένοι, Υπουργός Δημόσιας Τάξης και Προστασίας του Πολίτη, δημοτικές και περιφερειακές εκλογές, Ελληνικά Μέλη Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου, Υπουργείο Εσωτερικών, Άρειος Πάγος, αντιπεριφέρειες, δήμοι, δικαστική αρχή, εφορευτικές επιτροπές, ιατροί ΕΟΠΥΥ, ΙΚΑ-ΕΤΑΜ, υγειονομικές επιτροπές ΚΕ.ΠΑ., ειδικό σώμα ιατρών, εργολάβοι, γηπεδούχοι, συμβολαιογράφοι, φορολογικές αρχές.
Το Civix δεν παρέχει νομική συμβουλή. Οι περιλήψεις μπορεί να περιέχουν σφάλματα. Επαληθεύετε πάντα το επίσημο κείμενο.