Κύρωση της Διεθνούς Σύμβασης για την προστασία όλων των προσώπων από αναγκαστική εξαφάνιση και προσαρμογή της ελληνικής νομοθεσίας και άλλες διατάξεις
Νόμος 4268/2014
Σύνοψη
Ο Νόμος 4268/2014 (ΦΕΚ Α' 141/2014) είναι κυρωτικός νόμος που επικυρώνει τη Διεθνή Σύμβαση για την προστασία όλων των προσώπων από αναγκαστική εξαφάνιση, η οποία υιοθετήθηκε από τη Γενική Συνέλευση του ΟΗΕ στις 20 Δεκεμβρίου 2006 στη Νέα Υόρκη και υπογράφηκε από την Ελλάδα στις 7 Οκτωβρίου 2008. Η Σύμβαση αναγνωρίζει ότι κανείς δεν υπόκειται σε αναγκαστική εξαφάνιση, καμία εξαιρετική περίσταση (πόλεμος, πολιτική αστάθεια ή έκτακτη ανάγκη) δικαιολογεί την πράξη και θεσπίζει υποχρεώσεις για ποινικοποίηση, έρευνες, αποζημίωση θυμάτων και συνεργασία μεταξύ κρατών. Ο νόμος περιλαμβάνει επίσης τροποποιήσεις διατάξεων του Αστικού Κώδικα, του Ποινικού Κώδικα (άρθρα 322Α-322Γ) και άλλες διατάξεις.
Σκοπός
Πρωτεύουσα πράξη: κύρωση της Διεθνούς Σύμβασης για την προστασία όλων των προσώπων από αναγκαστική εξαφάνιση (υιοθετήθηκε 20.12.2006, Νέα Υόρκη). Δευτερεύουσες διατάξεις: τροποποιήσεις του Ποινικού Κώδικα (άρθρα 322Α-322Γ), του Αστικού Κώδικα (άρθρα 1569ΑΚ, 1570ΑΚ) και άλλες διοικητικές/φορολογικές διατάξεις. Αφορά Οργανισμός Ηνωμένων Εθνών (Γενική Συνέλευση).
Κύριες αλλαγές
Κύρωση της Διεθνούς Σύμβασης για την προστασία όλων των προσώπων από αναγκαστική εξαφάνιση, η οποία υιοθετήθηκε στις στη Νέα Υόρκη και υπογράφηκε από την Ελλάδα στις .
Θέσπιση του αδικήματος της αναγκαστικής εξαφάνισης (άρθρο 322Α ΠΚ) με κάθειρξη και διακεκριμένες περιπτώσεις (άρθρο 322Β ΠΚ: τουλάχιστον δέκα έτη, ισόβια αν προξενήσει θάνατο).
Μειωμένη ποινή για συνεισφορά στον εντοπισμό (άρθρο 322Γ ΠΚ) και αυτοδικαία αποστέρηση πολιτικών δικαιωμάτων.
Τροποποίηση άρθρου 1569ΑΚ: προσθήκη περίπτωσης θύματος αναγκαστικής εξαφάνισης και τροποποίηση άρθρου 1570ΑΚ για θετό τέκνο.
Παρατείνεται το καθεστώς διαθεσιμότητας υπαλλήλων κλάδου Παιδείας και Άρθρευσμάτων για πέντε εργάσιμες ημέρες μετά τη λήξη.
Αντικαθίσταται το δεύτερο εδάφιο της παρ. 2 του άρθρου 1 του ν. 3213/2003 — υποβολή δήλωσης κάθε χρόνο κατά τη θητεία και για τρία έτη μετά την απώλεια ή λήξη.
Ελαφρυντικές και επιβαρυντικές περιστάσεις: συνεισφορά στον εντοπισμό του εξαφανισμένου εν ζωή· θάνατος, έγκυες, ανήλικοι, άτομα με αναπηρίες ή ευάλωτα πρόσωπα.
Παραγραφή: ο χρόνος είναι μεγάλης διάρκειας και ανάλογος προς την σοβαρότητα του αδικήματος· αρχίζει από τη στιγμή που παύει το αδίκημα (διαρκής χαρακτήρας).
Υποχρέωση υποβολής υπόθεσης στις αρμόδιες αρχές για ποινική δίωξη ή παράδοσης σε άλλο κράτος/διεθνές δικαστήριο· εγγυήσεις δίκαιης μεταχείρισης.
Το αδίκημα δεν θεωρείται πολιτικό αδίκημα· θεωρείται ότι περιλαμβάνεται στα αδικήματα για τα οποία χωρεί έκδοση σε οποιαδήποτε συνθήκη.
Αμοιβαία δικαστική συνδρομή με το μέγιστο βαθμό· υπόκειται στις προϋποθέσεις του εθνικού δικαίου ή εφαρμοστέων συνθηκών.
Κανένα κράτος δεν απελαύνει, επιστρέφει ή εκδίδει πρόσωπο όταν υπάρχουν σοβαροί λόγοι να θεωρείται ότι θα κινδύνευε από αναγκαστική εξαφάνιση.
Δικαίωμα πρόσβασης σε πληροφορίες: αρχή διέταξης, ημερομηνία/ώρα/τόπος στέρησης, υγεία, θάνατος με αιτία· προστασία από κακομεταχείριση.
Δικαίωμα πληροφόρησης μπορεί να περιοριστεί μόνο όταν πρόσωπο βρίσκεται υπό προστασία νόμου και στέρηση ελευθερίας υπόκειται σε δικαστικό έλεγχο.
Υποχρεωτική εκπαίδευση προσωπικού εφαρμογής του νόμου, ιατρικού προσωπικού και δημοσίων λειτουργών· απαγόρευση διαταγών που επιτάσσουν αναγκαστικές εξαφανίσεις.
Ορισμός «θύματος»· δικαίωμα επανόρθωσης, ταχείας και επαρκούς αποζημίωσης για υλικές και ηθικές βλάβες· μέτρα νομικής κατάστασης συγγενών.
Μέτρα πρόληψης παράνομης απομάκρυνσης παιδιών, αναζήτησης, ταυτοποίησης και επιστροφής τους στις οικογένειες· άριστο συμφέρον του παιδιού.
Σύσταση Επιτροπής για τις Αναγκαστικές Εξαφανίσεις (δέκα εμπειρογνώμονες) με θητεία τεσσάρων ετών· υποχρέωση υποβολής έκθεσης εντός δύο ετών.
Διάσκεψη Κρατών Μερών το νωρίτερο τέσσερα και το αργότερο έξι έτη μετά τη θέση σε ισχύ· αξιολόγηση λειτουργίας Επιτροπής.
Συνεργασία της Επιτροπής με όργανα του ΟΗΕ, ειδικές διαδικασίες και περιφερειακούς οργανισμούς· διαβούλευση με την Επιτροπή Δικαιωμάτων του Ανθρώπου.
Αίτημα αναζήτησης και ανεύρεσης προσώπου που έχει εξαφανισθεί με χαρακτήρα επείγοντος· προϋποθέσεις αξιολόγησης αιτήματος.
Διαδικασία υποβολής ατομικών παραπόνων (αναφορών) στην Επιτροπή· εξαίρεση κανόνα εξάντλησης ενδίκων μέσων.
Διαδικασία υποβολής παραπόνου μεταξύ κρατών (inter-state complaint) και διαδικασία έρευνας (inquiry) από την Επιτροπή.
Έρευνα της Επιτροπής όταν λαμβάνει αξιόπιστες πληροφορίες για σοβαρή παραβίαση· δυνατότητα ανάθεσης επίσκεψης σε ένα ή περισσότερα μέλη.
Η Επιτροπή μπορεί να θέσει επειγόντως το ζήτημα υπόψη της Γενικής Συνέλευσης του ΟΗΕ· αρμοδιότητα αποκλειστικά σε σχέση με περιστατικά μετά τη θέση σε ισχύ.
Υποβολή ετήσιας έκθεσης σχετικά με τις δραστηριότητες της Επιτροπής προς τα Κράτη Μέλη και τη Γενική Συνέλευση ΟΗΕ.
Καμία διάταξη δεν θίγει διατάξεις ευνοϊκότερες για την προστασία από αναγκαστικές εξαφανίσεις· διατηρούνται οι προϋπάρχουσες εθνικές και διεθνείς προστασίες.
Θέση σε ισχύ: τριακοστή ημέρα μετά την κατάθεση του εικοστού εγγράφου επικύρωσης ή προσχώρησης στο Γενικό Γραμματέα ΟΗΕ.
Γνωστοποίηση υπογραφών, κυρώσεων και ημερομηνίας θέσεως σε ισχύ της Σύμβασης από τον Γενικό Γραμματέα του ΟΗΕ.
Διαφορές μεταξύ Κρατών Μερών υποβάλλονται σε διαιτησία ή στο Διεθνές Δικαστήριο· δυνατότητα δήλωσης μη δεσμευτικότητας.
Η Σύμβαση δεν θίγει τις διατάξεις του διεθνούς ανθρωπιστικού δικαίου (τέσσερις Συμβάσεις της Γενεύης 1949).
Προθεσμία τεσσάρων μηνών για γνωστοποίηση προτάσεων τροποποίησης· απαιτούμενη πλειοψηφία τουλάχιστον ένα τρίτο για διάσκεψη, δύο τρίτα για υιοθέτηση.
Αυθεντικά κείμενα: Αραβικό, Κινεζικό, Αγγλικό, Γαλλικό, Ρωσικό και Ισπανικό· διορθωτικό πρακτικό Νέα Υόρκη.
Σχέσεις με άλλα νομοθετήματα (αυτόματη εξαγωγή):
- Αναφέρεται στο Σύνταγμα, άρθρο 28 παρ. 1 (άρθρο 1).
- Αναφέρεται στο ν. 2643/1998 (άρθρο 5).
- Αναφέρεται στο ν. 3388/2005, άρθρο 1 (άρθρο 5).
Ποιους αφορά
Όλα τα πρόσωπα εντός δικαιοδοσίας της Ελλάδας· ελληνικό Κράτος και όργανα του· συγγενείς θυμάτων αναγκαστικής εξαφάνισης· προσωπικό εφαρμογής του νόμου (πολιτικό/στρατιωτικό), ιατρικό προσωπικό, δημόσιοι λειτουργοί· φορολογούμενοι· Υπουργείο Παιδείας και Άρθρευσμάτων· ΟΑΕΔ.
Το Civix δεν παρέχει νομική συμβουλή. Οι περιλήψεις μπορεί να περιέχουν σφάλματα. Επαληθεύετε πάντα το επίσημο κείμενο.